همایش بین‌المللی و جشنواره هنری اقبال با حضور جمعی از چهره‌های فرهنگی و علمی ایران و پاکستان و با هدف تقویت پیوندهای فرهنگی دو کشور و معرفی اندیشه‌های علامه محمد اقبال لاهوری در حوزه هنری برگزار شد.

این رویداد با حضور غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، محمد بقایی ماکان، پژوهشگر اقبال‌شناس، علی کمیل قزلباش، پژوهشگر و مدرس زبان اردو، و عبدالرؤوف رفیقی، رئیس آکادمی اقبال پاکستان، برگزار شد. سفیر پاکستان در تهران نیز از دیگر حاضران این مراسم بود.

محمدمهدی دادمان، رئیس حوزه هنری، در این مراسم با تأکید بر نقش فرهنگ و هنر در تقویت روابط ملت‌ها گفت: «اندیشه و هنر می‌تواند فراتر از مرزهای جغرافیایی عمل کند و پیوندهای تازه‌ای برقرار کند؛ پیوندهایی که فراتر از ماه و سال و حتی صد سال آینده است.»

وی با اشاره به برگزاری این رویداد همزمان با صد و چهل و نهمین سالگرد تولد اقبال لاهوری، ابراز امیدواری کرد که این گردهمایی زمینه‌ساز برنامه‌های بلندمدت فرهنگی و اقدامات مشترک گسترده‌تر میان ایران و پاکستان باشد.

دادمان همچنین بر ضرورت طراحی طرح‌های مشترک فرهنگی با ظرفیت تأثیرگذاری فراتر از مرزهای دو کشور تأکید کرد و گفت: «می‌توان طرحهای بزرگ فرهنگی را طراحی کرد که محصول فرهنگ مشترک برای جهان یا حداقل منطقه ما حرف تازه‌ای داشته باشد. حرکت‌ها و جریان‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی را می‌توان با پیوند فرهنگی ملت‌ها آغاز کرد که این‌ها می‌تواند به جریان‌های اثرگذار و عمیق فرهنگی منجر شود.»

اقبال؛ اندیشمندی فراتر از مرزهای جغرافیایی و زبانی

علی کمیل قزلباش، پژوهشگر و اقبال‌شناس پاکستانی، در سخنرانی خود با موضوع «بازخوانی شخصیت سیاسی اقبال» به جایگاه اندیشه‌های این متفکر مسلمان در پیوند میان خودآگاهی، استقلال، هویت دینی و مسئولیت اجتماعی پرداخت.

وی با تشریح مفهوم «خودی» در اندیشه اقبال، تأکید کرد که این مفهوم به معنای خودپرستی یا انزوای فردی نیست، بلکه نیرویی برای تقویت اراده، خروج از انفعال و مشارکت فعال در تعیین سرنوشت فرد و جامعه است.

قزلباش همچنین به تأثیرپذیری اقبال از میراث ادبی و عرفانی فارسی، به‌ویژه آثار مولانا، حافظ و سعدی، اشاره کرد و تلاش او برای بازخوانی مفاهیم قرآنی و عرفانی در قالبی متناسب با مسائل دوران معاصر را مورد توجه قرار داد.

آکادمی اقبال پاکستان: آماده گسترش همکاری‌های با ایران هستیم

عبدالرؤوف رفیقی، رئیس آکادمی اقبال پاکستان، نیز در سخنرانی خود با موضوع «فلسفه خودی و نگاه اقبال به جهان اسلام» بر ظرفیت جهانی اندیشه‌های این متفکر مسلمان تأکید کرد.

وی با اشاره به جایگاه فراملی اندیشه اقبال گفت که صدای این متفکر مسلمان «در سطح جهانی طنین‌انداز است و از مرزهای نژادی و جغرافیایی فراتر می‌رود.»

رفیقی، اندیشه اقبال را مبتنی بر خودآگاهی، تقویت کرامت انسانی، مسئولیت‌پذیری و خروج از انفعال دانست و تأکید کرد که این دیدگاه همچنان می‌تواند مبنایی برای همکاری‌های فکری و فرهنگی میان ملت‌های مسلمان باشد.

حدادعادل: اندیشه اقبال در بیداری فکری ایران مؤثر بود

غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سخنرانی خود به تأثیر اندیشه‌های اقبال لاهوری بر جریان‌های فکری و فرهنگی ایران پرداخت و با اشاره به آشنایی رهبر شهید با آثار این متفکر پاکستانی گفت: «رهبر شهید عزیز ما از جمله کسانی بودند که با تاریخ و سرنوشت مسلمانان شبه قاره و با اندیشه‌های اقبال به خوبی آشنا بودند.»

حدادعادل همچنین با تشریح مفهوم «خودی» و «بی‌خودی» در اندیشه اقبال، این دو مفهوم را از ارکان فکری او برای بیداری فردی و شکل‌گیری وحدت اجتماعی مسلمانان دانست.

وی با اشاره به تأثیر اقبال بر فضای فکری ایران گفت: «بنده هیچ تردیدی ندارم که اندیشه اقبال در افکار متفکران که سازندگان بنای فکری انقلاب اسلامی بوده‌اند، صد در صد مؤثر بود.»

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تأکید بر ضرورت توجه دوباره به آثار و اندیشه‌های اقبال در ایران و پاکستان گفت: «امروز هم در ایران و هم در پاکستان ما به اقبال‌شناسی محتاجیم. اقبال متفکری نیست که به تاریخ سپرده شده باشد. سخن گفتن از اقبال، سخن گفتن از یک امر تاریخی نیست؛ سخن گفتن از دردهای امروز جامعه اسلامی است.»

نمایشگاه آثار هنری دوستی ایران و پاکستان، تا نیمه آذر در خانه عکاسان حوزه هنری میزبان علاقه مندان است. 

M.Pakravan